Setup Menus in Admin Panel

نیاز آموزشی و نیازسنجی آموزشی

نتایج حاصل از نیاز سنجی آموزشی کاربردهای زیادی دارد، از جمله می تواند در برنامه ریزی درسی، شناسایی مسائل و مشکلات افراد، ارزیابی یادگیری فراگیر، افزایش و بهبود ایمنی و ارائه بازخورد به فرد یا مداخله های آموزشی در سازمان استفاده شود.

مدیریت هر سازمان آموزش را به مثابه پاسخی به نیازهای دریافت شده به کار می گیرد. تجزیه و تحلیل این نیازها راهی است برای پیش بینی نیازهای آتی و تامین آن ها از دیدگاه فرایند آموزشی، تعیین نیازها فرایند مشخص کردن آنچه باید آموخته شود، است یعنی، جهت گیری کلی برنامه و آنچه برنامه به خاطر آن تدوین می گردد. از این رو هیچ برنامه ای نمی تواند طراحی و اجرا شود، مگر اینکه کمبود و نارسایی در دانش، نگرش ها، مهارت ها و عملکردهای افراد یا کارکرد کلی سازمان تشخیص داده شود و بعد برای رفع آن کمبود تلاش شود.

چرا نیازسنجی آموزشی انجام می شود؟

نتایج حاصل از نیاز سنجی آموزشی کاربردهای زیادی دارد، از جمله می تواند در برنامه ریزی درسی، شناسایی مسائل و مشکلات افراد، ارزیابی یادگیری فراگیر، افزایش و بهبود ایمنی و ارائه بازخورد به فرد یا مداخله های آموزشی در سازمان استفاده شود. مهم ترین استفاده از نتایج نیازسنجی در زمینه توسعه برنامه های آموزشی برای اهداف سازمان است. بدون داشتن دیدگاه روشنی از نیازها، تلاش برای آموزش های سازمانی، با اتلاف منابع ارزشمند مواجه می شود.

نیاز آموزشی

آموزش افراد به ایجاد شایستگی در آنها کمک می کند، به شرطی که بر اساس نیاز واقعی آنان طراحی و اجرا شود. نیاز آموزشی فاصله میان آنچه فرد یا گروه شغلی خاصی باید بدانند و انجام دهند و آنچه در شرایط موجود می دانند و انجام می دهند، تعریف شده است. نیاز آموزشی در حقیقت، شکاف میان سطح کنونی و سطح مطلوب توانایی افراد یا سازمان در انجام وظایف شغلی و مسئولیتهای سازمانی است. به عبارت دیگر، نیاز آموزشی عبارت است از تغییرات مطلوبی که در فرد یا افراد یک سازمان از نظر دانش، مهارت و نگرش باید ایجاد شود تا آنها قادر باشند وظایف و مسئولیت های شغلی خود را در حد مطلوب، مقبول و منطبق با استانداردهای شغلی انجام دهند و تا حد ممکن زمینه های رشد و تعالی کارکنان را در ابعاد مختلف به وجود آورد. منابع آموزشی مثل سایر منابع سازمان محدود هستند. برای استفاده از منابع آموزشی به بهترین وجه، سازمان ها باید در زمینه نیاز سنجی آموزشی تلاش قابل ملاحظه ای به عمل آورند. گیلی و اگلند نیاز را به معنی شکاف میان مجموعه شرایط موجود و مجموعه شرایط مطلوب تعریف کرده اند و نیاز سنجی فرایند اندازه گیری علمی و دقیق این شکاف است. در این تعریف شرایط به معنی دانش، مهارتها و نگرشها که در مجموع به عملکرد فرد شکل می دهد، تلقی شده است.


این مقاله را هم می توانید مطالعه کنید:
 آموزش سازمانی؛ یک سرمایه گذاری بلندمدت

نیازسنجی آموزشی

با توجه به تعریف نیاز آموزشی، تعیین نیازهای آموزشی عبارت است از: تشخیص تغییرات کمی و کیفی که باید با استفاده از برنامه آموزشی و کارآموزی در نحوه انجام دادن فعالیت های فرد به وجود آید تا بهترین نتیجه از کار او حاصل شود. نیاز آموزشی را می توان کمبود دانش لازم، مهارت رفتاری و شرایطی دانست که از انجام دادن کار به شکل مطلوب و رضایت بخش ممانعت می کند. از نظر ترلاو نیاز آموزشی از سه مقوله به وجود می آید: فقر منابع، فقدان توانایی در انجام دادن کار، فقدان انگیزش، در واقع عملکرد ضعیف از این سه مقوله به وجود می آید که به فقدان شایستگی فرد منجر می شود.

فرایند آموزش باید پس از آنکه تحلیل نیازهای سازمان صورت گرفت و موضوعات مرتبط به شایستگی ثبت گردید، آغاز گردد. سازمان باید میزان شایستگی لازم برای هر کاری را که بر کیفیت محصولات و خدمات تاثیر می گذارد، تعیین و شایستگی کارکنان برای انجام آن کار را ارزیابی کند و طرح هایی را برای بر طرف کردن کاستی های احتمالی مربوط به شایستگی، تهیه نماید . تعیین نیازهای آموزشی باید بر مبنای تحلیل نیازهای فعلی و نیازهای مورد انتظار سازمان در مقایسه با شایستگی موجود کارکنان، صورت گیرد. انجام این مرحله باید بر مبنای هدف های زیر باشد:

الف)تعیین فاصله بین شایستگی موجود و شایستگی لازم

ب) مدون کردن نیازهای آموزشی مشخص شده

ج) تعیین آموزش لازم برای کارکنانی که شایستگی موجود آنها با شایستگی لازم برای کارهایی که انجام می دهند، مطابقت ندارد.

برای اینکه مشخص شود آیا فاصله بین شایستگی موجود و شایستگی لازم می تواند از طریق آموزش کم گردد، باید فاصله موجود تحلیل شود. ارائه یک چهار چوب ساده برای فهم نیازهای آموزشی مفید است. این چهار چوب را تام بویدل تعریف کرده، و سه نوع نیاز را شناسایی و مشخص می کند. این سه نیاز عبارت اند از:

  • نیازهای سازمان که در بر گیرنده موضوعهایی مانند هدفهای سازمان، دسترسی و ارتباط با مدیران، میزان جا به جایی و خروج از خدمت کارکنان است.
  • نیازهای وابسته به عملیات شغلی و نفس کار که بر اساس تجزیه و تحلیل شغل به دست می آید.
  • اطلاعات وابسته به نیازهای آموزشی فردی، که از پیشرفت شغل افراد، از نتایج ارزشیابی عملکرد،مصاحبه با شاغل، آزمونها، بررسیها و طرحها فراهم می شود.

برای اینکه مشخص گردد یک سازمان به آموزش نیاز دارد یا خیر، مدیریت می تواند با پاسخ دادن به چهار پرسش نیاز آموزشی را بسنجد و اهداف آموزشی را معین نماید.

  • هدفهای سازمان چیست؟
  • چه وظایفی باید انجام شود تا این هدفهای تحقق یابند؟
  • هر یک از کارکنان باید چه رفتارهایی داشته باشند تا بتوانند وظایفی را که برای آنها معین شده است انجام دهند؟
  • کارکنان برای اجری رفتارهای لازم از نظر مهارت،دانش و نگرشها چه کمبودهایی دارند؟ زمانی که پاسخی برای این پرسشها پیدا شود، گستردگی و سرشت نیازهای آموزشی مشخص می شود.

باید توجه داشت که در تدوین برنامه تربیت نیروی انسانی علاوه بر مهارتها لازم برای انجام وظایف، لازم است به نظر های فراگیران توجه شود، زیرا در دوره های آموزشی اغلب افرادی شرکت می کنند که هم از لحاظ تجربی و هم از نظر میزان دانش و اطلاعات منابع ارزشمندی هستند. مشورت با آنان برای تعیین محتوای دوره آموزشی می تواند به بهبود محتوا کمک نماید و از این طریق برنامه تدوین شده با نیازهای دانشی و مهارتی و رفتاری آنان همسو گردد.

شناخت و تحلیل اثر بخش نیازهای آموزشی، پیشتاز یک نظام آموزشی موفق است. آموزش پر هزینه است و فقط باید موقعی ارائه شود که نخست پاسخی به یک نیاز شناخته شده باشد و دوم بهترین راه حل برای مشکلاتی باشد که از آن طریق قابل حل هستند. فعالیتهایی که بدون توجه به این شرایط طراحی و اجرا شوند در واقع نوعی اتلاف منابع ارزشمند خواهند بود.تعیین نیازهای آموزشی، در واقع تشخیص مسائل و مشکلات فرد فرد کارکنان درباره دانش و مهارت و رفتار لازم برای کار موفقیت آمیز است. تعیین نیازهای آموزشی می تواند محتوای دوره های آموزشی را بر اساس حل مشکلات کاری تنظیم کند. مشکلات عملکردی که می توانند از طریق آموزش حل شوند، اغلب زیاد هستند. مقدار زیادی از این مسائل از طریق عوامل محیط کاری همچون فقدان انگیزش، منابع ناکافی، اعمال مدیریت نامناسب و غیزه ایجاد می شوند. تجزیه و تحلیل نیازهای آموزشی برای تعیین محتوای آموزشی که باید ارائه شود و همچنین برای آموزش مهارتها به منظور آماده کردن مدیران ضروری است.


این مقاله را هم می توانید مطالعه کنید:
 پودمان آموزشی چیست؟

انواع نیازهای آموزشی

نیازهای آموزشی را از یک دیدگاه می توان به دو گروه آشکار و پنهان تقسیم نمود. نیازهای آموزشی آشکار کارکنان به آن دسته از نیازهای آموزشی گفته می شود که خود« مورد» یا «موقع» نیاز آموزشی را نشان می دهد و نیازی به بررسی و تحقیق برای تشخیص نیاز وجود ندارد، اما نیازهای آموزشی پنهان آن دسته از نیازهایی هستند که با وجود احساس شدن آنها، تعیین و تشخیص اینکه چه کسانی نیاز به آموزش داند و آن اشخاص به چه آموزشهایی نیازمند هستند، مستلزم تحقیق و بررسی است با وجود این، نیازهای آموزشی کارکنان یک سازمان، عموما به شرح زیر است:

  • نیازهای آموزشی فردی: نیازهایی که مختص فرد خاص یا گروهی خاص در شغل ویژه ای باشد.
  • نیازهای آموزشی گروهی: نیازهای افرادی که در چند شغل مشابه انجام وظیفه می کنند مانند نیاز مدیران کلیه سطوح به آشنایی با اصول مدیریت
  • نیازهای فوری و غیر فوری
  • نیازهای آموزشی که سازمان می تواند با تکیه بر منابع و امکانات خود آن را بر طرف نماید یا نیازهایی که حتما، باید با امکانات موسسات خارج از سازمان رفع شوند.

اگر چه ادبیات موضوع روشهای رسمی تر نیاز سنجی را طرح می کنند، ولی متخصصان توسعه منابع انسانی از روشهای مختلف رسمی و غیر رسمی برای شناسایی نیازهای آموزشی استفاده می کنند. داده هایی که از نیاز سنجی به دست می آید به انواع زیر تقسیم می شود.

۱-نیازهای احساس شده: آنچه افراد به عنوان نیاز بیان می کنند.

۲-نیازهای تصریح شده: آنچه افراد با رفتارهای خود، کمبودها را با صراحت نشان می دهند.

۳-نیازهای هنجاری: آن دسته نیازهایی که متخصصان آن را تعریف می کنند.

۴-نیازهای مقایسه ای : نیازهایی که از مقایسه گروهها به دست می آید.

در اغلب موارد از روش نیاز سنجی احساس شده استفاده می شود، یعنی از کارکنان پرسیده می شود، دوره های آموزشی مورد نیاز خود را بیان کنند، اما به این روش انتقادهای بسیاری وارد شده است و از طریق آن نمی توان نیازهای واقعی کارکنان را شناسایی کرد، زیرا کارکنان گاه نمی دانند هدفهای سازمان چیست. بنابراین آنچه را می خواهند و مایل اند یاد بگیرند به عنوان نیاز طرح می کنند.

2 responses on "نیاز آموزشی و نیازسنجی آموزشی"

چرا نظرتان را نمی‌نویسید؟

تمامی حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به شرکت خدمات پژوهش و مشاوره مالی تابان خرد می باشد
لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران